
Pream:
Insè, undraivel lectur, quists raquints as stuvessan dostar da sai. Illa novella da Plür (eu douvr la fuorma cha Peider Lansel ha dat al lö trist e favulus in sia poesia "Retuorn") suna i inavo sün evenimaints dals Scumpigls grischuns e da la Guerra da trent' ons. Eu n'ha trat nan tuot las funtanas accessiblas chi tiran a manzun Plurs avant (per lodar) o davo (per plondscher la darschiun da la muntogna). Ellas sun vaira numbraivlas. Il roman da Johann Andreas von Sprecher "Donna Ottavia", chi referischa in fuorma litterara sur da Plür, nun haja relet danövmaing per nu gnir influenzà cunter mia intenziun. Vis che'eu vaiva ils referimaints, m'haja stuvü zavrar e'm deliberar da quist material cronistic, istoric, fantastic-strolic e geografic e m'indschegnar a s-chaffir ün'istorgia credibla, tilla structurond seguond las reglas da l'art. Eu n'ha dimena dat via libra a la fantasia, sainza falsifichar ils fats, interpretats tenor las funtanas, chi nu sun lönch bricha tuottas uschè fidadas sco la relaziun da Fortunat Sprecher a Berneck in sia "Istorigia retica" ed in sia singulara e commoventa charta al tribunal da Tusan.